Firuze

Firuze
Ayrılıklar bitmez
Neredesiniz
İkinci bahar
Dümtek
Zelzele
Bazen
Zavallı bir gece
Şöyle yürekli bir sevda
Bir zamanlar deli gönlüm

Aldı Götürdü Bizi, Güneşlere

Memleketin en belalı yıllarındandır 1982; ?12 Eylül nedir-ne değildir? görmüş-bilmiştik artık. Bir kısmımız görmekten-bilmekten de ötesine geçmişti, geçmek zorunda kalmıştı, ?cebren ve hile? ile.

Herkes ama herkes için zor günlerdi; toprağın-yerin ayaklarımızın altından kaydığını düşündüğümüz zamanlar. Böyle zamanlarda tutunacak ?bir dal? ararız çaresiz ve umutsuzca; başımızı yaslayabileceğimiz bir ?omuz?.

Ama kolay değildir bu, bulun(a)maz.

Çünkü herkes ?aynı? durumdadır. Herkes, siz neyin peşindeyseniz, o?nun peşindedir. Herkes kırgın ve küskündür. ?Fırtına? herkesi önüne katmış silip süpürmektedir; nefes bile alınacak ?an? yoktur.

Ama işte, birileri tam da böyle zamanlarda el verir-arka çıkar düşmüşlere-kayıp gitmişlere. Nefes alıp vermeye devam ettiğimizi hissederiz önce, ardından da ayaklanır o eli sıkar ve öperiz.

O zor ama gerçekten çok ?zor yıllar?ın eli öpülesi isimlerinin başında Egemen Bostancı geliyor. Şan Müzikholünde sahnelediği gösteri ve müzikallerle, üstelik hepsini işi ucuzlatmadan, işportaya dökmeden sahneleyerek, bizi teskin etmeyi başardığı için! 

Ve de bu gösteri ve müzikallere emek vermiş ?dev kadro?: Rejisörler, metin yazarları, oyuncular, müzisyenler, orkestralar, yorumcular; başta Sezen Aksu olmak üzere iyi ve sıkı yorumcular.

O sıralarda (aşağı yukarı 1981'in sonu-1982'nin başında) ?Sezen Aksu Aile Gazinosu? perdelerini açmaktaydı Şan'da; hemen hemen her gece ve tıklım tıklım dolu bir seyirciye. Ama ne gazinoydu; ne eğlenceli, ne şen şakrak, ne keyifli. Ne de hüzünlü! Ve de, ne sıkı şarkılı.

Hem oynayan (ki, ?Minik Serçe? filmi sonrası, bu alanda da kendine güvenmeye başlamıştı Aksu ve hiç de haksız değildi) hem de gürül gürül şarkı söylemekte olan sanatçı, müzikalin ikinci yarısının ortalarında bir yerde, şöyle bir anonsu müteakiben yeni bir şarkısını söylemekteydi: ?Bu şarkı yeni; Attila Özdemiroğlu'nun bestesi, sözleri ben ve Aysel Gürel birlikte yazdık, bakalım beğenecek misiniz?? Ve başlardı şarkısına: ?Bir gün dönüp bakınca, düşler içmiş olursa yudum yudum yudum yıllarını, ağla ağla Firuze ağla, anlat bir zaman ne, dayanılmaz güzellikte olduğunu??
Bakalım sevecek misiniz-bakalım sevecek miyiz?

Şarkı daha bitmeden veriyordu cevabı bütün salon; alkışlara boğuyordu Aksu'yu; ?Çok sevdik!? diyordu herkes, birlikte-aynı anda.

Sevda Büyüsü Gibi

Her ama her gece aynı şey yaşandı o sıralarda. Şarkıyı herkes kendi kişisel hikayesine uyarlamıştı ama sonuç aynıydı; şarkı çok sevilmişti.

Kimimiz için ?içerdeki? arkadaş-kardeş-eş ya da evlattı bu şarkıda anlatılan; kimimiz içinse küsmüş-küstürülmüş sevgili.
 ?Firuze?nin yerine kimi koyuyor olduğumuzun zerre kadar bir önemi yoktu. Herkes ama herkes ?geçmişe bir dönüp bakmak? durumundaydı o sıralar; ?nerde hata-nerde yanlış yaptık? sorularına cevap aranmaktaydı. Ve işte, tam zamanında ?Firuze? sunuyordu bu imkanı bize: ?Bir gün, dönüp bakınca??

 ?Dönmek ve bakmak? zorunda olanlar dahil, hiç abartısız bütün memleket (çünkü bu müzikal, İstanbul dışında da gezdi-sahnelendi) ?Firuze?yi bekler olmuştuk. Artık 45'lik yoktu; bu nedenle Aksu da, firması da ?kısa vadede? herkesin arzusunu yerine getirememiş, şarkıyı yayınlayamamıştı. Bir albümün içinde olacaktı şarkı ve albüm henüz tamamlanmamıştı.

 Denilebilir ki, bu bekleyiş ?Firuze?yi sıra dışı bir ?hit? haline getiren unsurların başında gelir. Hiç şüphe yok ki, bu şarkı her durumda dört bir yanı sarıp sarmalayacaktı ama biz beklerken ?Aile Gazinosu?nu defalarca ziyaret etmiş, şarkıyı baştan sona ezberlemiştik ve artık ?çıksa da alıp evimizde kana kana dinlesek? ruh durumundaydık.

Albüm çıkınca tam da böyle yaptık.

45'liklerin kayıp gidişini hala atlatamamış olan müzik piyasamızın gördüğü en şaşaalı başarılardan birine sebep oldu bu albüm. Ve de ?Eyvah, yoksa pop tamamen mi ölüyor; yoksa artık hep arabesk mi dinleyeceğiz?? paranoyalarına kesin bir cevap: ?Hayır pop ölmüyor-ölmeyecek. Belki biraz değişecek ama kat'i surette ölmeyecek!?

Yürekli Bir Sevda

Dönem gereği-yaşananlar gereği popun eninde sonunda değişeceğini, en azından formülünün başkalaşacağını ilk hisseden-gören ve buna uygun bir ?tavır? alanlardan Attila Özdemiroğlu'nun (kemanların desteği ile de) şarkıya hakim kıldığı ?hüzün? çok netti bu şarkıda, hatta elle tutulur gibiydi. Gürel ve Aksu'nun kaleme aldığı ?destansı hikaye? de, tam anlamıyla kuş kondurmuştu.

O dönem de sonrasında da, ?Firuze? ve hemen ardından gelecek ?Sen Ağlama? ile ?Git? nedeniyle, sanatçı ?örtülü arabesk? yapmakla itham edilecektir. (Başta ?Bu Satırların Yazarı? olmak üzere) çok sayıda eleştirmen, ?popun arabeskleştirildiği? iddiasında bulunacaktır ama bulunan formül mucizevi bir formüldür.

Herkesin yıllar yılıdır dile getirdiği ama yana yakıla aramakla birlikte, bir türlü mütekâmil bir örneğini sunamadığı bir formül-bir yoldur bu. ?Firuze? aydınlatmıştır bu yolu, meşale vazifesi görmüştür.

Aklı eren, bu işlerden anlayan bir kesim insana göre, ?böyle olması gerekirdi?; yoksa pop, geri dönüşü olmayacak bir biçimde çekip gitmek zorunda kalacaktı. Bir kesim insan ise (ki, bu kesimi ?romantik?, hadi bilemediniz ayakları bir parça havada diye adlandırmak mümkün) ?popun ruhuna müdahale edildiği? kanaatindeydi.

Yıllar yıllar sonra, görünen köyün kılavuz istemediği, hiçbir şüpheye mahal bırakmaksızın ortaya çıktı.

Dünya dönüp duruyordu ve her ama her şey değişirken, pop nasıl ?aynı? kalabilirdi? Başta İngiltere ve Amerika olmak üzere, her ama her yerde değişiyordu pop dediğimiz tür ve bunun bizde de böyle olması kaçınılmazdı. İş öncülüğe talip olup olmadığınıza bakıyordu; talip olduğunuzda da, görüp geçirdiklerinizin, bunu yapmaya yeterli olup olmadığına.

Sezen Aksu bu öncü rolüne talip oldu, bunu üstlendi. Başta Attila Özdemiroğlu olmak üzere de, Onno Tunç (?Ayrılıklar Bitmez? ve ?Bir Zamanlar Deli Gönlüm?), (Sezen Aksu ile birlikte) Mehmet Duru (?İkinci Bahar?), Selmi Andak (?Zavallı Bir Gece?), Orhan Gencebay (?Zelzele?) ve diğer müzisyenlerin-bestecilerin-söz yazarlarının katkısıyla bunu BAŞARDI!

?Şöyle, yürekli bir sevda şarkısı söyleyecek biri çıkar mı?? beklentisi içindeydi herkes, bu beklentiye Sezen Aksu karşılık verdi; aldı bizi, ta güneşlere götürdü.

Naim Dilmener